O kawalerach Zakonu – historia Suwerennego Zakonu Rycerskiego

Zakon Szpitalników Świętego Jana z Jerozolimy, z Rodos i z Malty, znany także jako Zakon Rycerzy Maltańskich to rzymskokatolicki zakon rycerski. Zakon założyli Rycerze Szpitalnicy z Jerozolimy pod wodzą błogosławionego Gerarda. To najstarszy wciąż funkcjonujący zakon znany ze swojego militarnego i rycerskiego charakteru.

Jego początki sięgają roku 1048, kiedy to kupcy z księstwa Amalfi założyli szpital, mający służyć za schronienie i oferować pomoc pielgrzymującym do Ziemi Świętej. Szpital powstał przy klasztorze św. Jana Chrzciciela i obsługiwany był przez benedyktynów.

W 1113 r. papież Paschalis II oficjalnie uznał założenie zakonu na mocy bulli, która przyjmowała go pod ochronę Stolicy Apostolskiej. Zakon otrzymał prawo do wybierania swoich władz bez udziału innych organów świeckich czy duchowych. Członkowie Zakonu zwani rycerzami lub kawalerami związani byli trzema ślubami zakonnymi – ubóstwa, skromności i posłuszeństwa. Podczas krucjat kawalerowie Zakonu mieli obowiązek chronić pielgrzymów, co wzbogació misję szpitalników o aspekt militarny.

Po utracie przez Krzyżowców kontroli nad Akką w 1291 r., Zakon przeniósł się na Cypr. Do 1310 r. wielki mistrz Fulkes de Villaret przeniósł Zakon na Rodos. Na Zakonie ciążył obowiązek obrony świata chrześcijańskiego. Z tego względu szybko przekształcił się w potężną flotę morską. Flota Zakonu patrolowała wschodnie wody Morza Śródziemnego i stawiała czoła zagrożeniom, jakie stanowili piraci berberyjscy i statki osmańskie. Rycerze Zakonu podzieleni byli według regionów, z których pochodzili, znanych jako langues (dosł. „języki”). Siedem pierwszych langue obejmowało Prowansję, Francję, Owernię, Włochy, Aragonię i Nawarrę, Anglię i Szkocję oraz Irlandię i Niemcy. W 1492 r., po utworzeniu królestwa Kastylii, Leon i Portugalii, ustanowiono kolejny, ósmy langue. Każdy langue miał własny przeorat, baliwat oraz komturię. Na czele zakonu stał wielki mistrz oraz rada. Zakon bił także własną monetę. Do tego czasu Zakon przyjął także ośmioramienny krzyż jako symbol, pod którym rozpoznawany jest do dzisiaj. Krzyż maltański reprezentuje osiem langues oraz osiem błogosławieństw z Kazania na górze.

W 1522 r. osmańska armada pod wodzą Sulejmana Wspaniałego zaatakowała Rodos. Po siedmiu miesiącach walk Rodos złożyła broń, a wielki mistrz Philippe Villiers de L’Isle-Adam oraz służący pod nim rycerze zakonni opuścili wyspę. Przez kilka lat Zakon tułał się po Europie, aż w 1530 r. Święty Cesarz Rzymski Król Hiszpanii Karol V Habsburg podarował Zakonowi Maltę, ustanawiając roczną opłatę za użytkowanie w wysokości jednego sokoła. Kawalerowie Zakonu byli szlachcicami należącymi do najbardziej wpływowych rodów europejskich, a ich misją była ochrona wiary katolickiej.

Zakon osiadł w Birgu, rozbudował umocnienia miasta, wzniósł nowe budynki, które miały służyć jako obiekty administracyjne, i zrekonstruował antyczną fortecę Castrum Maris, przemianowując ją na Fort Saint Angelo. Wkrótce potem rezydujący w swojej nowej morskiej bazie kawalerowie Zakonu ponownie okazali się godnym przeciwnikiem dla sił osmańskich. Nie minęło wiele czasu, a Sulejman zaplanował dokonanie inwazji na wyspę i zniszczenie floty rycerzy. W 1565 r. armada osmańska zaatakowała Maltę. Wojna trwała trzy miesiące. Zakon odniósł zwycięstwo pod wodzą wielkiego mistrza Jeana Parisota de Valette, a całe starcie przeszło do historii jako Wielkie Oblężenie.

Po Wielkim Oblężeniu kawalerowie postanowili przekształcić Maltę w fortecę na miarę zakonu rycerskiego, ze stolicą godną tak znamienitego Zakonu. De Valette położył kamień węgielny pod stolicę, która wzięła od niego swą nazwę.

Kolejni wielcy mistrzowie inwestowali w miasto i flotę, która urosła do miana jednej z najpotężniejszych armad regionu śródziemnomorskiego. Zakon przyczynił się do zwycięstwa nad Imperium Osmańskim w bitwie pod Lepanto w 1571 r., stanowiącej spektakularne zwycięstwo świata chrześcijańskiego. Obecność Zakonu w Europie pozostawała znacząca ze względu na powiązania rycerzy z europejskimi monarchami i Stolicą Apostolską.

Po dwustu latach, w roku 1798, Zakon poddał Wyspy Maltańskie oddziałom francuskim pod wodzą Napoleona, a jego kawalerowie zostali wygnani z wyspy. Zakon przebywał w różnych miastach włoskich, aż w końcu osiadł w Rzymie. Obecnie znany jest jako Suwerenny Rycerski Zakon Maltański.

Ośmioramienny krzyż

Ośmioramienny krzyż, później znany jako „krzyż maltański”, nosili na swych czarnych habitach bracia szpitalnicy jako symbol ukrzyżowania Jezusa. Krzyż przyjął swą znaną do dzisiaj formę na Malcie. Cztery główne ramiona krzyża mają reprezentować cztery cnoty kardynalne: roztropność, sprawiedliwość, umiarkowanie oraz męstwo. Osiem krańców krzyża to z kolei odwołanie do ośmiu błogosławieństw przedstawionych przez Jezusa podczas Kazania na górze i spisanych w Ewangelii św. Mateusza.